تصور کنید با وجود ماه ها تلاش برای نوشتن یک مقاله، ناگهان متوجه شوید که موضوع مقاله تکراری است و برای چاپ مقاله باید تمامی مراحل را دوباره اجرا کنید؛ اما چگونه بفهمیم موضوع مقاله تکراری نیست؟ روش های مختلفی برای بررسی موضوعات مشابه و مقالاتی که در حوزه کاری شما، کار کرده اند وجود دارند. از جستجو در گوگل اسکولار گرفته تا بررسی مقالات منتشرشده در ژورنال‌های معتبر، روش‌های مختلفی برای اطمینان از جدید بودن موضوع وجود دارد. این بررسی‌ها اهمیت زیادی دارد؛ زیرا انتخاب موضوع مناسب، یکی از مراحل مهم در مسیر چاپ مقاله علمی پژوهشی محسوب می‌شود.
منظور از تکراری بودن مقاله چیست؟
بسیاری از دانشجویان و پژوهشگران تصور می کنند که تکراری بودن موضوع مقاله، به معنای آن است که عنوان یک مقاله دقیقا با عنوان مقاله دیگر یکسان باشد. اما تکراری بودن به مفاهیم دیگری اشاره دارد که عبارتند از:
- یکسان بودن نتایج مقاله: گاهی با وجود اینکه موضوع مقاله با یکدیگر یکسان نیست، نتایج بدست آمده بسیار با یکدیگر مشابه هستند. در این صورت مقاله تکراری است.
- نداشتن نوآوری: گاهی اوقات موضوع مقاله به شدت روتین بوده و هیچ نوآوری از نظر نظری، کاربرد و مواد اولیه استفاده شده وجود ندارد.
- یکسان بودن روش: گاهی با وجود متفاوت بودن نتایج، روش انتخاب شده برای انجام مقاله یکسان بوده که این موضوع مصداق تکراری بودن مقاله است.
چگونه بفهمیم موضوع مقاله تکراری نیست؟
برای اینکه متوجه شوید موضوع مقاله و پژوهش تکراری نیست، روش های مختلفی وجود دارند که در ادامه مقاله توضیح می دهیم:
1. استفاده از Google Scholar
Google Scholar یکی از بهترین ابزارهای رایگان برای بررسی پیشینه موضوع مقاله است. این موتور جستجوی علمی میلیون ها مقاله، کتاب، پایان نامه و گزارش پژوهشی را در اختیار کاربران قرار می دهد و به شما کمک می کند قبل از شروع نگارش، مقالات مشابه را شناسایی کنید. برای بررسی موضوع تکراری یک مقاله در گوگل اسکولار می توانید مطابق با مراحل زیر پیش بروید:
- کلیدواژه های اصلی موضوع را انتخاب کنید: بهتر است علاوه بر عبارت اصلی، چند مترادف یا معادل انگلیسی آن را نیز آماده کنید تا نتایج کامل تری به دست آورید.
- کلیدواژه ها را در Google Scholar جستجو کنید: اگر نتایج زیاد بود، با استفاده از عبارت های دقیق تر یا علامت نقل قول (” “) جستجوی خود را محدود کنید.
- چکیده و سال انتشار مقالات را بررسی کنید: ابتدا جدیدترین مقالات را مطالعه کنید و ببینید موضوع شما قبلا با همان هدف و روش تحقیق بررسی شده است یا خیر.
- از گزینه Cited by استفاده کنید: این بخش مقالات جدیدی را نشان می دهد که به پژوهش موردنظر استناد کرده اند و به شما کمک می کند مسیر پیشرفت تحقیقات را بهتر بشناسید.
2. بررسی موضوع مقاله با استفاده از ایرانداک
ایرانداک یکی از مهم ترین پایگاه های علمی ایران برای بررسی پیشینه پژوهش است و بیشتر برای استعلام موضوع پایان نامه، رساله و طرح های پژوهشی مورد استفاده قرار می گیرد. با این حال، اگر قصد دارید از پایان نامه خود مقاله استخراج کنید یا موضوع مقاله شما بر اساس یک پژوهش دانشگاهی انتخاب شده است، بررسی پیشینه در ایرانداک می تواند ایده های مشابه را شناسایی کند. این بررسی برای پژوهشگرانی که قصد ارسال مقاله به نشریات داخلی را دارند اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا شناخت تحقیقات مشابه داخلی می‌تواند به انتخاب بهتر موضوع و افزایش کیفیت مقاله کمک کند. پس از اطمینان از جدید بودن موضوع، می‌توان فرآیند چاپ مقاله در مجلات داخلی را با انتخاب نشریه مناسب دنبال کرد. این موضوع برای دانشجویان دکتری اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا بسیاری از پژوهش‌های دوره دکتری پس از تکمیل رساله، به مقاله علمی تبدیل می‌شوند و بررسی دقیق پیشینه می‌تواند از تکرار پژوهش جلوگیری کند. در فرآیند چاپ مقاله دکتری، انتخاب موضوع دارای نوآوری یکی از عوامل مهم موفقیت مقاله است. در این حالت متوجه می شوید که آیا امکان استخراج مقاله از پایان نامه وجود دارد یا خیر:
- وارد سامانه ایرانداک یا پایگاه «گنج» شوید: این بخش امکان جستجوی پایان نامه ها و سایر منابع علمی ثبت شده را در اختیار شما قرار می دهد.
- کلیدواژه های اصلی موضوع مقاله را جستجو کنید: علاوه بر عبارت اصلی، مترادف ها و معادل های فارسی و انگلیسی را نیز امتحان کنید تا نتایج کامل تری به دست آورید.
- عنوان و چکیده پژوهش های مشابه را بررسی کنید: تنها به شباهت عنوان اکتفا نکنید. ممکن است عنوان متفاوت باشد؛ اما سوال پژوهش یا روش تحقیق مشابه باشد.
- در صورت استخراج مقاله از پایان نامه، نتایج را با پژوهش خود مقایسه کنید: اگر پایان نامه های مشابهی پیدا کردید، می توانید با تغییر زاویه بررسی، جامعه آماری، روش تحقیق یا افزودن داده های جدید، مقاله ای با نوآوری بیشتر تهیه کنید.
3. جستجوی پیشرفته در Scopus و Web of Science
برای اینکه متوجه تکراری نبودن موضوع مقاله شویم، باید از پایگاه های Scopus و Web of Science استفاده کرد. این پایگاه ها معتبرترین منابع برای بررسی مقالات علمی هستند و تقریبا تمام پژوهشگران حرفه ای از آن ها برای بررسی پیشینه استفاده می کنند. اگر قصد انتشار مقاله در مجلات معتبر را دارید، بهتر است قبل از شروع نگارش، موضوع خود را در این پایگاه ها بررسی کنید تا از جدید بودن ایده مطمئن شوید.
- کلیدواژه های تخصصی موضوع را آماده کنید: در صورت امکان از معادل های انگلیسی و اصطلاحات رایج علمی استفاده کنید.
- از جستجوی پیشرفته استفاده کنید: کلمات کلیدی را در این پایگاه ها جستجو کنید. با عملگرهای AND، OR و NOT نتایج را دقیق تر و هدفمندتر کنید.
- جستجو را به عنوان، چکیده و کلیدواژه محدود کنید: این کار باعث می شود مرتبط ترین مقالات نمایش داده شوند.
- نتایج را بر اساس سال انتشار فیلتر کنید: بررسی مقالات چند سال اخیر، دید بهتری از وضعیت فعلی پژوهش در اختیار شما قرار می دهد. ولی همچنان باید مقالات قدیمی و مشابه را نیز بررسی کنید.
بررسی پیشینه پژوهش در پایگاه‌هایی مانند Scopus به پژوهشگر کمک می‌کند تا علاوه بر شناسایی تحقیقات مشابه، مجلات مناسب برای انتشار مقاله خود را نیز بهتر انتخاب کند. بسیاری از پژوهشگران برای افزایش اعتبار مقاله خود، مسیر چاپ مقاله اسکوپوس (Scopus) را انتخاب می‌کنند.
4. بررسی مقالات مروری (Review Articles)
مقالات مروری خلاصه ای از مهم ترین تحقیقات انجام شده در یک حوزه هستند و مطالعه آن ها در زمان کوتاه، دید جامعی از وضعیت پژوهش به شما می دهد. این مقالات معمولا به پژوهش های مهم اشاره می کنند و در بخش پایانی نیز موضوعات نیازمند تحقیق بیشتر را معرفی می کنند. بنابراین، می توانید به راحتی از طریق آن ها ایده های جدید پیدا کنید و از تکراری نبودن موضوع مطمئن شوید.
- موضوع خود را همراه با عبارت “Review” جستجو کنید.
- جدیدترین مقالات مروری را انتخاب کنید. بهتر است مقالات منتشرشده در چند سال اخیر را مطالعه کنید.
- بخش پیشینه پژوهش را بخوانید تا با مهم ترین تحقیقات انجام شده آشنا خواهید شد.
- بخش پیشنهادهای پژوهشی را بررسی کنید. بسیاری از ایده های نو برای نگارش مقاله در همین بخش معرفی می شوند.
5. مشورت با متخصصان حوزه پژوهش
گاهی اوقات حتی پس از جستجو در پایگاه های علمی، تشخیص جدید بودن یک ایده آسان نیست. در چنین شرایطی، مشورت با استادان، پژوهشگران یا افرادی که به صورت تخصصی در آن حوزه فعالیت می کنند، می تواند بسیار کمک کننده باشد.
- متخصص مرتبط با حوزه مقاله را انتخاب کنید. استاد دانشگاه یا پژوهشگر فعال بهترین گزینه هستند.
- موضوع مقاله را به صورت خلاصه توضیح دهید. هدف و سوال اصلی پژوهش را بیان کنید.
- درباره تحقیقات مشابه سوال کنید. از آن ها بخواهید اگر پژوهش مشابهی می شناسند معرفی کنند.
- منابع پیشنهادی را بررسی کنید. مقالات یا کتاب های معرفی شده را مطالعه کرده و در صورت نیاز موضوع خود را اصلاح کنید.
همچنین برخی پژوهشگران پیش از ارسال مقاله کامل به ژورنال‌ها، نتایج اولیه یا ایده پژوهشی خود را در رویدادهای علمی ارائه می‌کنند تا بازخوردهای تخصصی دریافت کنند. در چنین شرایطی، آشنایی با فرآیند چاپ مقاله کنفرانسی می‌تواند برای ارائه بهتر دستاوردهای پژوهش مفید باشد.
6. مطالعه مقدمه مقالات مرتبط
مقدمه هر مقاله علمی، خلاصه ای از مهم ترین پژوهش های انجام شده در آن حوزه را ارائه می دهد. با مطالعه مقدمه می توانید متوجه شوید که موضوع مقاله تکراری هست یا خیر. نویسندگان معمولا در این بخش توضیح می دهند که چه تحقیقاتی انجام شده و مقاله آن ها چه تفاوتی با مطالعات قبلی دارد. برای این کار می توانید مطابق با مراحل زیر پیش بروید:
- ابتدا چند مقاله معتبر مرتبط با موضوع انتخاب کنید که بهتر است از مجلات معتبر و جدید باشند.
- بخش مقدمه را با دقت مطالعه کنید. روی پژوهش هایی که نویسنده به آن ها اشاره کرده تمرکز داشته باشید.
- منابع پرتکرار را یادداشت کنید. این منابع معمولا از مهم ترین تحقیقات آن حوزه هستند که می توانید آن ها را برای بررسی تکراری نبودن مقاله مطالعه کنید.
- تفاوت مقاله خود با پژوهش های قبلی را مشخص کنید. اگر تفاوت مشخصی وجود داشته باشد، احتمال تکراری نبودن موضوع بیشتر است.
7. بررسی تعداد استنادهای مقالات
تعداد استنادها یا Citation نشان می دهد که یک مقاله تا چه اندازه در میان پژوهشگران مورد توجه قرار گرفته است. بررسی مقالات پراستناد به شما کمک می کند تحقیقات پایه و تاثیرگذار حوزه خود را شناسایی کنید و مسیر توسعه آن موضوع را بهتر بشناسید. برای بررسی استنادهای مقالات باید مطابق با مراحل زیر پیش بروید:
- مقالات مرتبط را در Google Scholar یا Scopus پیدا کنید. این پایگاه ها تعداد استناد هر مقاله را نمایش می دهند.
- مقالات پراستناد را در اولویت مطالعه قرار دهید که جزو منابع اصلی محسوب می شوند.
- منابع استفاده شده در این مقالات را بررسی کنید تا بتوانید منابع تحقیقات قدیمی تر و تاثیرگذار را نیز پیدا کنید.
- روند توسعه موضوع را تحلیل کنید. اگر موضوع شما قبلا بارها بررسی شده است، سعی کنید با تغییر روش، جامعه آماری یا زاویه دید، نوآوری ایجاد کنید.
از انتخاب موضوع تا چاپ مقاله خود را به ما بسپارید!
موسسه چاپ مقاله از انتخاب موضوع غیر تکراری تا نگارش و چاپ مقاله همراه شماست. برای جزئیات بیشتر و سفارش از روش های زیر با ما در ارتباط باشید (شماره ما در پیام رسان ها: 09104503300):
چرا مقاله مشابه پیدا نمی کنیم؟ نقش کلیدواژه های جستجو شده
یکی از دلایل پیدا نکردن مقالات مشابه، انتخاب کلیدواژه های نامناسب است. بسیاری از پژوهشگران برای بیان یک مفهوم از اصطلاحات متفاوت یا مترادف استفاده می کنند. بنابراین، اینکه فقط یک کلمه را در گوگل اسکولار یا ابزارهای مشابه جستجو کنید، کافی نیست. سعی کنید که کلیدواژه اصلی موضوع را استخراج کنید. سپس برای هر کلیدواژه چند مترادف پیدا کنید. ترکیب مختلف کلیدواژه ها را جستجو کنید و از عبارت های تخصصی و طولانی تر نیز استفاده نمایید.
بعد از بررسی تکراری نبودن موضوع، مقاله را کجا منتشر کنیم؟
بعد از اینکه از تازگی و نوآوری موضوع مطمئن شدید، مرحله بعد انتخاب مسیر مناسب برای انتشار مقاله است. اگر مقاله برای اهداف دانشگاهی، دفاع، مصاحبه دکتری یا تکمیل رزومه علمی آماده شده است، در چاپ مقاله وزارتین علاوه بر کیفیت پژوهش باید اعتبار و وضعیت مجله از نظر وزارت علوم یا وزارت بهداشت نیز بررسی شود.
از طرف دیگر، بعضی موضوعات به‌ویژه در مراحل اولیه پژوهش، برای ارائه در رویدادهای علمی مناسب هستند. در چاپ مقاله همایشی بهتر است علاوه بر جدید بودن موضوع، ارتباط آن با محورهای همایش بررسی شود تا مقاله برای رویدادی انتخاب شود که واقعاً با حوزه پژوهش شما همخوانی دارد.
سخن پایانی
در این مقاله سعی کردیم تا مورد اینکه چگونه بفهمیم موضوع مقاله تکراری نیست، با شما صحبت کنیم. به طور کلی، تکراری بودن موضوع مقاله فقط به معنای مشابه بودن عنوان نیست. عوامل زیادی مانند پیشینه پژوهش، استفاده از منابع مشابه، به کار گرفتن روش تحقیق یکسان و … می توانند باعث تکراری شدن موضوع مقاله شوند. بنابراین، دقت بیشتری روی این موضوع داشته باشید تا بهترین موضوع مقاله را پیدا کنید.
